اسفند 1404 بار پایه (Base Load) در قبض برق، بیانگر متوسط توان الکتریکی است که یک مشترک در طول دوره قرائت، به صورت مستمر از شبکه دریافت میکند. به بیان دیگر، اگر کل انرژی مصرفی دوره را بر تعداد ساعات همان دوره تقسیم کنیم؛ عدد حاصل به عنوان بار پایه شناخته میشود. این شاخص در تحلیل الگوی مصرف مشترک و ارزیابی بهرهوری استفاده از ظرفیت قراردادی برق، جایگاه بسیار مهمی دارد. اگر قصد صرفهجویی و بهینهسازی مصرف برق را دارید؛ با ما در این مقاله از برقتو همراه باشید تا جزئیات بیشتری را در مورد بار پایه بررسی نماییم.
تعریف و ماهیت بار پایه
از منظر فنی، بار پایه میانگین توان مصرفی در یک بازه زمانی مشخص (معمولاً دوره صدور قبض) بوده که واحد آن کیلووات (kW) است. در عمل، مصرف برق یک مشترک در طول شبانهروز ثابت نیست و مدام دچار نوسان میشود؛ با این حال، اگر مجموع این نوسانات را به یک مقدار ثابت معادل تبدیل کنیم؛ این مقدار ثابت همان بار پایه محسوب میگردد.
در مشترکین دیماندی نظیر واحدهای صنعتی، تجاری بزرگ و مجموعههای اداری، آگاهی از مقدار بار پایه کمک میکند تا ضمن انتخاب صحیح دیماند قراردادی، طراحی تجهیزات، کابلها، ترانسفورماتورها و شبکه داخلی با دقت بیشتری انجام شود. همچنین، با شناخت بار پایه میتوان راهکارهای مناسبی برای کاهش هزینههای انرژی و بهبود ضریب بار ارائه کرد.
فرمول و نحوه محاسبه بار پایه در قبض برق
به طور معمول، بار پایه منعکسکننده مصرفهایی است که تقریباً در تمام ساعات شبانهروز فعال هستند؛ برای مثال، سیستمهای روشنایی دائم، تجهیزات ایمنی و حفاظتی، سرورها و تجهیزات IT، برخی پمپها و سیستمهای تهویه که خاموش شدن آنها موجب اختلال در فرایند اصلی میگردد. هرچه سهم این مصرفهای دائمی بالاتر باشد؛ بار پایه مشترک نیز بزرگتر خواهد بود.
برای محاسبه بار پایه از یک رابطه ساده استفاده میشود که بر پایه انرژی مصرفی و طول دوره بنا شده است. روش محاسبه را میتوان به صورت زیر خلاصه کرد:
- ابتدا کل انرژی مصرفی مشترک در دوره مورد نظر (بر حسب کیلوواتساعت) از روی قبض برق برداشته میشود. در صورت وجود چند بازه زمانی (کم باری، میان باری، اوج بار و …)، مجموع انرژی همه این بازهها ملاک قرار میگیرد.
- سپس تعداد ساعات دوره قرائت تعیین میگردد؛ برای مثال، در یک دوره ۳۰ روزه، تعداد ساعات معادل ۳۰ × ۲۴ یعنی ۷۲۰ ساعت است.
- در نهایت، بار پایه از تقسیم کل انرژی مصرفی بر تعداد ساعات دوره به دست میآید:
بار پایه (کیلووات) = کل انرژی مصرفی (کیلوواتساعت) ÷ تعداد ساعات دوره
به عنوان نمونه، اگر مشترکی در یک دوره ۳۰ روزه، ۷۲۰۰۰ کیلوواتساعت مصرف ثبت کرده باشد؛ با توجه به ۷۲۰ ساعت دوره، بار پایه او برابر ۱۰۰ کیلووات خواهد بود. به این معنا که اگر مصرف او در تمام ساعات دوره یکسان میبود؛ معادل مصرف مستمر ۱۰۰ کیلووات در هر ساعت محسوب میشد.
تمایز بار پایه با بار پیک و ضریب بار
برای تحلیل تخصصی قبض برق و رفتار مصرفی مشترک، سه مفهوم کلیدی باید در کنار هم دیده شود: بار پایه، بار پیک و ضریب بار.
- بار پایه، توان متوسط دوره بوده و همانطور که گفته شد، حاصل تقسیم انرژی کل دوره بر تعداد ساعات آن است. این شاخص نشان میدهد شبکه برق و تجهیزات برای چه سطح مصرفی به طور پیوسته درگیر هستند.
- بار پیک، بیشترین توان لحظهای بوده که مشترک در طول دوره از شبکه دریافت کرده است. این مقدار معمولاً در ساعات اوج فعالیت، راهاندازی همزمان تجهیزات سنگین یا در شرایط خاص فرایندی رخ میدهد و مبنای تعیین دیماند و طراحی ظرفیت بسیاری از تجهیزات قرار میگیرد.
- ضریب بار، نسبت بار متوسط (یا بار پایه) به بار پیک در دوره مورد نظر است. هرچه این نسبت به عدد یک نزدیکتر باشد، مصرف یکنواختتر، استفاده از ظرفیت قراردادی بهینهتر و هزینه تمامشده هر کیلوواتساعت منطقیتر خواهد بود.
در حالتی که بار پیک بسیار بالا و بار پایه نسبتاً پایین است، شبکه و تجهیزات برای برآورده کردن چند ساعت مصرف حداکثری، با ظرفیت بالا طراحی میشوند؛ این امر از منظر اقتصادی مقرونبهصرفه نیست. در مقابل، نزدیکی بار پایه به بار پیک نشانه بهرهبرداری مناسب از ظرفیت و بهبود ضریب بار است.
اثر بار پایه بر ساختار هزینه قبض برق
هرچند در بسیاری از قبضها عبارت «بار پایه» به صورت مستقیم درج نمیشود؛ اما میزان آن به شکل غیرمستقیم در ساختار هزینهها و نحوه محاسبه مبالغ نقشآفرین است. در مشترکین دیماندی، بخش مهمی از هزینهها به دیماند قراردادی، انرژی مصرفی در بازههای مختلف زمانی و گاهی جریمههای مرتبط با اوج بار (جریمه اوج مصرف برق) و تجاوز از ظرفیت اختصاص دارد.
اگر بار پیک بسیار بالا و مدت زمان آن کوتاه باشد، مشترک ناچار خواهد بود دیماند قراردادی و ظرفیت تجهیزات را بر مبنای همان اوج کوتاهمدت انتخاب نماید؛ در چنین حالتی، هرچند بار پایه پایین است، اما هزینه سرمایهگذاری و بخشی از هزینههای جاری بالا خواهد بود. در عوض، اگر بار پایه در سطح مناسبی قرار داشته و پیکها مدیریت شده باشد؛ بهرهوری استفاده از ظرفیت افزایش مییابد و هزینه نسبی هر واحد انرژی مصرفی کاهش مییابد.
نقش بار پایه در بهینهسازی مصرف برق و کاهش هزینهها
در نهایت، بار پایه به عنوان یکی از شاخصهای کلیدی در تحلیل مصرف برق، اهمیت زیادی در بهینهسازی هزینهها و برنامهریزی انرژی دارد. با آگاهی از مقدار بار پایه و تفاوت آن با بار پیک، مشترکین میتوانند به شیوهای اقتصادیتر و بهینهتر از ظرفیت برق خود بهرهبرداری کنند.
در کنار مدیریت صحیح بار پیک و بهبود ضریب بار، شناخت دقیق بار پایه در کاهش هزینههای انرژی و بهبود عملکرد سیستمهای برقی نقش بسزایی ایفا میکند. بنابراین، بررسی و تجزیهوتحلیل دقیق این شاخصها، در راستای بهرهبرداری بهینه از منابع و کاهش هزینهها، برای تمامی مشترکین اعم از صنعتی، تجاری و مسکونی ضروری است.
برقتو به عنوان پلتفرم آنلاین تخصصی در حوزه برق و انرژی میتواند مصرف برق شما را به صورت تخصصی تحلیل کند و با توجه به شرایط شما و بازار برق، بهترین راهکار ممکن را برای صرفهجویی و افزایش بهرهوری انرژی ارائه دهد؛ برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه با کارشناسان ما در ازتباط باشید.
سوالات متداول
یعنی اگر کل انرژی مصرفی دوره را روی تمام ساعات دوره به طور یکنواخت پخش کنیم؛ معادل مصرف پیوسته ۱۰۰ کیلووات در هر ساعت خواهد بود.
مجموع انرژی مصرفی دوره (جمع همه بازهها) را بر تعداد ساعات دوره قرائت (تعداد روزها × ۲۴) تقسیم میکنیم؛ حاصل، بار پایه بر حسب کیلووات است.
با بهینهسازی مصرف انرژی در دستگاههای دائمی، استفاده از تجهیزات کممصرف و انتقال مصرف به ساعات غیرپیک میتوان بار پایه را کاهش داد. همچنین، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر نیز مفید است؛ برای کسب اطلاعات تخصصی و اجرای پروژههای مشابه در زمینه احداث نیروگاه و بهینهسازی میتوانید از برقتو کمک بگیرید.
