تیر 1405 برق تولید شده از طریق خطوط انتقال به مقصد نهایی یا همان مصرفکنندگان میرسد که به این فرایند انتقال، ترانزیت برق میگویند. استفاده از زیرساختهای شبکه انتقال برای عبور انرژی الکتریکی مستلزم پرداخت هزینه به شبکه برق کشور تحت عنوان هزینه ترانزیت برق است. نرخ ترانزیت برق نقش مهمی در توسعه تجارت توان الکتریکی، تامین برق مصرفی و استفاده بهینه از ظرفیتهای شبکه دارد. در این مقاله از برقتو به طور کامل هزینه ترانزیت برق، نرخ دقیق و نحوه محاسبه آن را بررسی خواهیم کرد.
هزینه ترانزیت برق چیست؟
هزینه ترانزیت برق شامل مبلغی میشود که برای استفاده از زیرساختهای بخش انتقال، فوق توزیع و توزیع از مصرفکنندگان صنعتی دریافت میشود. برق تولید شده در نیروگاه، از طریق خطوط انتقال وارد شبکه و سیستم توزیع میشود تا به مصرفکننده نهایی برسد. انتقال برق از محل تولید به مصرف، نیازمند ظرفیت، تجهیزات و مدیریت بار و نگهداری مداوم شبکه است؛ در نتیجه، برای پوشش هزینه این زیرساختها، مبلغی به عنوان هزینه یا نرخ ترانزیت تعریف میشود.
هزینه ترانزیت برق از سال 1403 برای برخی از مشترکین صنعتی_ بهویژه مشترکین بزرگ با قدرت قراردادی بالا، به صورت جداگانه محاسبه و در قبض برق اعمال میشود. پیش از این اصلاحات، مشترکین صنعتی هزینه ترانزیت را به صورت تجمیعی پرداخت میکردند. اغلب گروههای زیر شامل این هزینه میشوند:
- صنایع بزرگ مانند شرکتهای فولاد خریدار انرژی از بازار برق
- صنایع دارای قرارداد دوجانبه با نیروگاه
- مشترکین صنعتی با قدرت قراردادی بالا (پرمصرفها)
نرخ ترانزیت داخلی ماهانه در سال 1405
هزینه انتقال برق از نیروگاه به مصرفکننده با توجه به سطح ولتاژ و ماه مورد استفاده تعیین میشود. در جدول زیر، نرخ ترانزیت به تفکیک هر ماه برای هر سه سطح ولتاژ (انتقال و فوق توزیع، فشار متوسط و فشار ضیعف) به ازای هر کیلووات مصرف آورده شده است.
| فشار ضعیف | فشار متوسط | انتقال و فوق توزیع | سطح ولتاژ |
| 294638 | 119448 | 278712 | فروردین |
| 354312 | 143640 | 33516 | اردیبهشت |
| 423043 | 171504 | 400176 | خرداد |
| 413719 | 167724 | 391356 | تیر |
| 420739 | 170424 | 397656 | مرداد |
| 403862 | 163728 | 382032 | شهریور |
| 391342 | 158652 | 370188 | مهر |
| 364968 | 147960 | 345240 | آبان |
| 358308 | 145260 | 338940 | آذر |
| 471528 | 191160 | 446040 | دی |
| 314086 | 127332 | 297108 | بهمن |
| 405461 | 164376 | 383544 | اسفند |
مبالغ به صورت ریال و برای ماههای 30 روزه است.
بر اساس جدول فوق، اگر مشترکی مشتری برق منطقهای (انتقال و فوق توزیع) باشد، فقط نرخ ستون اول را به ازای هر کیلووات به توانیر پرداخت میکند. اما اگر مشترک از منبع فشار متوسط تغذیه شود، باید جمع نرخ ستون اول و دوم را به عنوان هزینه ترانزیت پرداخت کند.
فرمول و نحوه محاسبه هزینه ترانزیت
عوامل و موارد زیر روی هزینه نهایی ترانزیت انرژی الکتریکی تاثیر میگذارد:
- سطح ولتاژ (بر حسب کیلوولت)
- حجم مصرفی (بر حسب کیلووات ساعت)
- نوع شبکه (انتقال و فوق توزیع، فشار متوسط یا فشار ضعیف)
باتوجه به عوامل ذکر شده، فرمول کلی برای محاسبهی ترانزیت یک واحد صنعتی به صورت زیر است:
حجم مصرفی×(نرخ ترانزیت فشار متوسط + نرخ ترانزیت فشار ضعیف+ نرخ ترانزیت انتقال و فوق توزیع) =هزینه ترانزیت
البته به نرخ به دست آمده از فرمول بالا، 10 درصد هم به عنوان مالیات بر ارزش افزوده اضافه میشود. در محاسبهی هزینه ترانزیت، قدرت قراردادی واحد صنعتی هم در نظر گرفته میشود:
- اگر قدرت قراردادی واحد صنعتی بین 30 تا 250 کیلووات باشد، هزینه ترانزیت بر مبنای توان مصرفی با ضریب 0.5 در نظر گرفته میشود
- اگر قدرت قراردادی مشترک بیش از 250 کیلووات باشد، ضریب 1 اعمال میشود.
محاسبه هزینه ترانزیت برای یک واحد صنعتی
کارخانهای را با مشخصات زیر در نظر بگیرید:
- دیماند مشترک: 2000 کیلووات
- قدرت مصرفی: 1500 کیلووات
- نوع شبکه مورد تغذیه: فشار متوسط
- ماه مصرف: آبان ماه (نرخ شبکه انتقال و فوق توزیع: 345240 و نرخ شبکه فشار متوسط: 147960)
- هزینه ترانزیت برق این کارخانه بدون ارزش افزوده برابر است:
حجم مصرفی×(نرخ ترانزیت فشار متوسط + نرخ ترانزیت انتقال و فوق توزیع) =هزینه ترانزیت
739800000=1500×(147960 + 345240)
با اضافه کردن 10 درصد نرخ ارزش افزوده، هزینه نهایی برابر با 813780000 میشود.
کاهش هزینهها با مشاوره انرژی برقتو
سازمانها و واحدهای صنعتی با بهره گرفتن از خدمت مشاوره انرژی برقتو میتوانند بهصورت بهینه از انرژی استفاده و در هزینههای خود صرفهجویی کنند. کارشناسان برقتو با بررسی دقیق شرایط کسب و کار و تحلیلهای دقیق از نیازهای انرژی، بهترین راهکار را ارائه میدهند. برقتو برای انجام خدمات مشاوره، هزینهای دریافت نمیکند و این خدمت به صورت کاملا رایگان ارائه میشود.
جمعبندی
هزینه ترانزیت برق در واقع مبلغی است که فقط برخی از مشترکین (مشترکین صنعتی) برای استفاده از ظرفیت شبکه انتقال، فوق توزیع و توزیع پرداخت میکنند. براساس ساختار تعرفهای توانیر از سال 1403، این هزینه برای بخشی از مشترکین صنعتی بزرگ به عنوان ردیفی مستقل در قبضها اعمال میشود. صنایع بزرگ و خریداران برق از بازار برق یا صنایع دارای قراردوجانبه با نیروگاه از جمله مشترکانی هستند که باید هزینه ترانزیت را پرداخت کنند.
سوالات متداول
هزینه ترانزیت برق در واقع اجاره بهای استفاده از بخشهای انتقال و توزیع شبکه برق است. این مبلغ فقط برای برخی از مشترکین صنعتی و بابت انتقال برق از نیروگاه تا مصرف کننده دریافت میشود تا هزینههای شبکه هم پوشش داده شود.
خیر، این هزینه برای صنایع بزرگ با دیماند بالا و خریداران انرژی الکتریکی از بازار برق دریافت میشود. برای مشترکین عادی و صنایع کوچکتر، این هزینه به صورت تجمیعی در دل تعرفه نهایی برق گنجانده شده است.
