هنگام بررسی قبض برق، اولین عددی که به آن توجه میکنیم، میزان کیلووات ساعت مصرفی است که معمولا بر اساس آن هزینه هم مشخص میشود. در برخی از قبضهای برق، عدد دیگری هم در کنار مقدار مصرف وجود دارد که روی هزینهها تاثیر میگذارد؛ این عدد همان دیماند برق است. افزایش دیماند در قبض برق میتواند باعث افزایش هزینهها هم شود و به همین دلیل برای صرفهجویی مصرف برق و هزینهها باید آن را مدیریت کرد. در این مقاله به طور دقیق بررسی میکنیم که دیماند برق دقیقا چیست، چگونه محاسبه و جریمه تجاوز آن چگونه اعمال میشود؟ با برقتو همراه باشید.
دیماند برق چیست و چه تفاوتی با مصرف انرژی دارد؟
به بیشترین توان الکتریکی مشترک که در یک بازه زمانی مشخص (بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه) از شبکه برق دریافت میکند، دیماند برق (Electricity demand) میگویند. دیماند نشان میدهد که مصرفکننده در ساعت اوج خود، چند کیلووات (kW) از سیستم توزیع برق دریافت کرده است. دیماند، یکی از مولفههای تاثیرگذار بر هزینه قبض برق است که افزایش و کاهش آن میتواند هزینه نهایی برای پرداخت را بیشتر یا کمتر کند.
استعلام رایگان قدرت قراردی: آیای بالای ۱۵۰ کیلووات هستم؟
دیماند قراردادی برای بسیاری از واحدهای صنعتی و تجاری فقط یک عدد در قبض برق نیست. با ابلاغ قانون جدید برق، موضوع تأمین برق مشترکان با قدرت قراردادی بیش از ۱۵۰ کیلووات جدیتر شده و این گروه از مشترکان باید بخشی از برق مورد نیاز خود را از مسیرهای بازار برق خریداری کنند. با توجه به قانون جدید الزام خرید برق؛ اهمیت دانستن قدرت قراردادی بسیار زیاد است. برقتو ابزاری در اختیار شما قرارداده است تا تنها با چند کلیک بررسی کنید که آیا مشمول بند ب ماده ۴۳ قانون برنامه هفتم توسعه هستید یا خیر. برای بررسی مشمولیت روی این دکمه کلیک کنید: استعلام رایگان قدرت قراردادی
دیماند برق که بیانگر حداکثر توان دریافتی از شبکه است؛ با انرژی مصرفی در طول یک دوره فرق دارد. انرژی مصرفی، برحسب کیلووات ساعت (kWh) اندازهگیری میشود و نشان میدهد که چقدر برق در یک دوره (معمولا یک یا دو ماه) مصرف شده است.
قدرت قراردادی برق چیست؟
به عنوان یک مشترک برق صنعتی احتمالا برایتان سوال باشد که منظور از قدرت قراردادی در قبض برق چیست؟ مشترکان تجاری و صنعتی به منظور جلوگیری از جریمه، مقدار دیماند خود را با اداره برق توافق میکنند که به آن قدرت قراردادی برق میگویند. در واقع مشترک با شرکت برق توافق میکند که بیشترین توان دریافتی از شبکه در زمان معین، بیشتر از یک مقدار مشخص شده نباشد. مثلا یک واحد تولیدی با خرید انشعاب دیماندی توافق کرده که حداکثر توان دریافتی از ۸۰ کیلووات تجاوز نکند.
جدول تفاوت دیماند با انرژی مصرفی
| شاخص | واحد | توضیحات |
| انرژی الکتریکی مصرفی | kWh | مقدار برق مصرف شده در یک دوره مشخص |
| دیماند | kW | بیشترین توان دریافتی از شبکه در یک بازه زمانی مشخص |
فرمول محاسبه دیماند برق + مثال
مصرفکننده در طول روز از تجهیزات و وسایل مختلفی استفاده میکند که هرکدام از آنها توان الکتریکی از شبکه دریافت میکنند. جمع تک تک این بارهای مصرفی، مقدار توان کل را مشخص میکند. برای محاسبه دیماند کافی است که بیشترین توان مصرفی در یک بازه زمانی مشخص را بدانیم.
یکی از فاکتورهای مهم در تعیین دیماند مشترکان، ضریب همزمانی (simultaneity factor) است. این ضریب نشان میدهد که چه مقدار بارها به طور همزمان در حال دریافت توان الکتریکی از شبکه قدرت هستند. برای درک بهتر فرمول محاسبه دیماند برق به مثال زیر توجه کنید:
کارگاهی را با تجهیزات و توان نامی جدول زیر در نظر بگیرید که ضریب همزمانی آن ۰.۸ است.
| تجهیز | توان نامی (kW) |
| دستگاه CNC | 30 |
| کوره | 40 |
| موتورها | 25 |
| پمپ | 6 |
| روشنایی | 7 |
جمع توان تجهیزات برابر است با:
PTotal=30 + 40+25 +6+7=108 kW
اکنون جمع توان را در ضریب همزمانی ضرب میکنیم تا دیماند مصرفی این کارگاه را به دست آوریم:
Demand= PTotal×SF
86.4 =0.8×108
دیماند این کارگاه حدودا ۸۷ کیلووات است که اگر این مقدار بیشتر از دیماند قرارداد کارگاه باشد، باید جریمه پرداخت کند.
دیماند در قبض برق چه تاثیری دارد؟
در مشترکان صنعتی و تجاری، علاوه بر مصرف ماهانه انرژی، دیماند نیز روی هزینه نهایی قبض تاثیر میگذارد. به بیان دیگر، مصرف ماهانه برق در کنار دیماند هزینه نهایی را مشخص میکنند.
دیماند بالاتر از حد تعیین شده، فشار زیادی را بر شبکه برق وارد میکند؛ در نتیجه، مشترک باید هزینه بیشتری را پرداخت کند. حتی اگر مصرف مشترک پایین باشد اما به یکباره تعداد زیادی از تجهیزات روشن باشد، دیماند بالاتری ثبت خواهد شد.
دیماند در قبض برق کجاست؟
در قبض برق مشترکین صنعتی و تجاری پرمصرف، دیماند را نباید در کنار ردیفهای معمول انرژی مصرفی جستوجو کرد، چون این پارامتر یک ردیف کاملاً مستقل و جداگانه دارد. معمولاً وقتی قبض را باز میکنی، در همان بخش بالایی که مشخصات کنتور، شماره اشتراک و ضریب کنتور نوشته شده، دو عدد کنار هم یا زیر هم میبینی: یکی «قدرت قراردادی برق» یا «دیماند قراردادی» که همان عددی است که در قرارداد انشعاب مشترک با شرکت توزیع برق ثبت شده و ماهبهماه تغییر نمیکند، و دیگری «ماکسیمتر» یا «دیماند مصرفی» که هر ماه بر اساس بیشترین توانی که کنتور در طول دوره ثبت کرده بهروزرسانی میشود. قدرت قراردادی مشترک با مالک شبکه را نمایان میسازد و اگر مصرف از این حد فراتر برود، همین مقدار تجاوز هم در همان بخش ماکزیمم قابل مشاهده است.
جدای از این بخش بالایی، وقتی به سمت پایین قبض و جدول ریز هزینهها میروید، یک ردیف مجزا با عنوان «بهای دیماند» یا «هزینه دیماند» پیدا میکنی که کاملاً از ردیفهای «بهای انرژی اوجبار»، «میانباری» و «کمباری» جداست. دلیل این جدایی این است که انرژی مصرفی بر حسب کیلوواتساعت محاسبه میشود در حالی که دیماند بر حسب کیلووات سنجیده میشود، پس هر جایی در قبض که واحدش kW باشد نه kWh، همانجا محل دیماند است. برای محاسبه مبلغ این ردیف هم قاعده مشخصی وجود دارد:اگر دیماند مصرفی نزدیک به دیماند قراردادی باشد، تمام دیماند قراردادی مبنای محاسبه قرار میگیرد، ولی اگر دیماند مصرفی کمتر از ۹۰ درصد دیماند قراردادی باشد، همان ۹۰ درصد دیماند قراردادی ملاک محاسبه بهای دیماند خواهد بود.</cite>
بهطور خلاصه، در جواب اینکه دیماند در قبض برق کجاست؛ برای پیدا کردن دیماند یک قبض صنعتی باید دو جا را نگاه کنید: بخش مشخصات فنی کنتور در بالای قبض (برای دیدن عدد قراردادی و مصرفی) و بخش ریز هزینهها در پایین قبض (برای دیدن مبلغی که بابت همین دیماند از مشترک دریافت شده).
نحوه محاسبه جریمه دیماند در قبض برق
اگر دیماند مصرفی مشترک بیشتر از قدرت قراردادی برق باشد، مشترک به ازای هر کیلووات مازاد باید هزینهای را به عنوان جریمه پرداخت کند. این هزینه به عنوان جریمه تجاوز از قدرت در قبض برق ثبت میشود. بر اساس دستورالعمل جدید جریمه دیماند (از آبان ۱۴۰۲)، مشترکان دیماند با دیماند قراردادی بالای یک مگاوات باید ۱.۳ برابر نرخ تابلوی برق سبز را برای مازاد مصرف پرداخت کنند.
چگونه دیماند برق را کاهش دهیم؟
برای کنترل دیماند برق باید به جای تمرکز روی مصرف ماهانه، باید پیک مصرف را کنترل کنیم تا از مقدار دیماند قراردادی بیشتر نشود. برای کاهش دیماند در قبض برق و به دنبال آن صرفهجویی در هزینهها، میتوان از راهکارهای زیر استفاده کرد.
۱. زمانبندی روشن کردن تجهیزات
اصلیترین دلیل افزایش دیماند در قبض برق، روشن کردن همزمان تجهیزات با توان بالا است؛ یعنی به طور همزمان تجهیزات پرمصرف را روشن کنیم.
راهکارها:
- استفاده از تجهیزات غیرضروری را به زمان دیگری موکول کنیم.
- دستگاههای پرمصرف را با فاصله زمانی مشخص شده روشن کنیم تا دیماند بالاتری ثبت نشود.
۲. اصلاح ضریب توان
اگر ضریب توان پایین باشد، توان راکتیو بیشتر خواهد شد و جریان بالاتری از مدار کشیده میشود. با افزایش جریان، توان هم افزایش پیدا میکند و در نتیجه، احتمالا دیماند برق از حد مجاز فراتر خواهد رفت.
راهکارها:
- اصلاح ضریب توان به حدود ۰.۹۵
- استفاده از بانک خازنی یا موتورهای خازنی
۳. نصب تجهیزات بهینهتر
استفاده فراوان از تجهیزات با راندمان پایین میتواند دیماند برق را افزایش دهد و مشترک باید هزینهای را به عنوان تجاوز از قدرت تعیین شده به شرکت برق پرداخت کند.
راهکارها:
- حذف تعداد زیادی از تجهیزات با راندمان کم
- استفاده از تجهیزات بهروز و بهینه شده
۴. افزایش دیماند قراردادی
یک واحد صنعتی را در نظر بگیرید که دیماند مصرفی آن همواره از مقدار تعیینشده فراتر میرود. این واحد برای جلوگیری از جریمه و صرفهجویی در مصرف برق، باید مقدار دیماند قراردادی خود را به طور منطقی افزایش دهد.
۵. استفاده از کنترل دیماند
کنترل دیماند دستگاهی است که اگر توان مصرفی به سقف قراردادی نزدیک شود؛ برخی از بارهای غیرضروری را به طور خودکار قطع میکند. استفاده از این کنترلرها، یکی از موثرترین روشهای برای جلوگیری از جریمه در قبض برق و مدیریت دیماند برق است.
دیماند برق چرا برای شبکه برق مهم است؟
دیماند برق به این معناست که اوج مصرف مشترک در یک بازه زمانی (۱۵ تا ۳۰ دقیقه) چقدر بوده است و سیستم توزیع برق بر همین اساس (بیشترین توان مصرفی) طراحی میشود تا همواره پایدار بماند. در نتیجه، افزایش توان مصرفی مشترکان دیماندی (معمولا صنعتی و تولیدی) به شبکه برق فشار وارد میکند و پایداری آن را تحتتاثیر قرار میدهد.
در واقع با همزمان روشن کردن تجهیزات، فشار بیشتری به شبکه وارد میشود، ترانسفورماتورها تحت بار سنگینتری قرار میگیرند، افت ولتاژ در شبکه بیشتر میشود و احتمال خاموشی در ساعت اوج افزایش مییابد. در نتیجه، کنترل دیماند برق برای شبکه توزیع از اهمیت بالایی برخوردار است تا سیستم برقرسانی دچار اختلال نشود.
کنترل مصرف و پیشگیری از جریمههای مالی با برقتو
برقتو با خدمات مشاوره انرژی به کسب و کارهای صنعتی و تولیدی کمک میکند تا با بهینهسازی سیستمها، در مصرف برق و هزینهها صرفهجویی کنند. در این فرایند، کارشناسان برقتو به طور دقیق نیازهای شما را شناسایی میکنند و راهکارهایی مناسب با آنها به شما ارائه میدهند.
سوالات متداول
دیماند برق چیست؟
به بیشترین توان مصرفی یک مشترک ( معمولا با مصرف بالای ۳۰ کیلووات) در بازه زمانی مشخص، دیماند برق میگویند. با افزایش دیماند از حد تعیین شده، مشترک باید مبلغی را به عنوان جریمه به توانیر پرداخت کند.
فرمول محاسبه دیماند برق چگونه است؟
مشترکین با عقد قراردادی با شرکت برق، مقدار دیماند خود را مشخص میکنند که به آن دیماند قراردادی میگویند. اگر بیشینه توان مصرفی مشترکی بیشتر از حد مجاز باشد؛ باید ۱.۳ برابر مازاد آن را با نرخ تابلوی برق سبز باید به شرکت توانیر پرداخت کنند.
چگونه هزینه دیماند در قبض برق را کاهش دهیم؟
برای کنترل مقدار دیماند در قبض برق میتوان از راهکارهای مختلفی از جمله زمانبندی روشنکردن تجهیزات، اصلاح ضریب توان، نصب تجهیزات بهینه و استفاده از کنترلرهای دیماندی استفاده کرد.
قدرت قراردادی برق چیست؟
مشترکان تجاری و صنعتی به منظور جلوگیری از جریمه، مقدار دیماند خود را با اداره برق توافق میکنند که به آن قدرت قراردادی برق میگویند. در واقع مشترک با شرکت برق توافق میکند که بیشترین توان دریافتی از شبکه در زمان معین، بیشتر از یک مقدار مشخص شده نباشد.
