برق آزاد به برقی گفته میشود (که عمدتا به وسیله نیروگاههای تولید پراکنده و یا نیروگاه های مقیاس کوچک برای ایجاد توازن در شبکه تولید و به شبکه برق کشور تزریق میگردد؛ گفته شده.) که بیرون از تعرفه یارانهای و با قیمتی که در بازار کشف میشود، عمدتا از «تابلو برق آزاد» بورس انرژی خریداری میشود. مهمترین مزیت آن این است که برق خریداریشده از این تابلو مشمول برنامههای مدیریت بار و خاموشی نمیشود. طبق اعلام مدیرعامل بورس انرژی، میانگین قیمت برق آزاد در معاملات سال ۱۴۰۵ (تا تیرماه) حدود ۵۶۰۰ تومان به ازای هر کیلوواتساعت بوده است. در شبکه توزیع هم «برق آزاد» به انشعاب موقتی مثل کنتور دوره ساخت گفته میشود که بدون پرداخت هزینه انشعاب و با تعرفهای بالاتر از تعرفه عادی واگذار میشود.
- برق آزاد چیست؟ دو کاربرد متفاوت یک اصطلاح
- برق آزاد چگونه در بورس انرژی معامله میشود؟
- چه نیروگاههایی برق را در تابلو برق آزاد عرضه میکنند؟
- سازوکار معامله و کشف قیمت
- ضوابط تابلو برق آزاد
- قیمت برق آزاد در سال ۱۴۰۵
- هزینه نهایی خرید برق آزاد از چه اجزایی تشکیل میشود؟
- چرا صنایع برق آزاد خریداری میکنند؟
- تفاوت برق آزاد و برق سبز
- راهنمای خرید برق آزاد، گامبهگام
- خرید برق آزاد از بورس یا از طریق پلتفرم تامین برق؟
- ضوابط انشعاب برق آزاد و تابلو کنتور موقت
- برقتو چگونه تامین برق بدون خاموشی را ممکن میکند؟
- سوالات متداول درباره برق آزاد
برق آزاد چیست؟ دو کاربرد متفاوت یک اصطلاح
وقتی مدیر یک کارخانه از برق آزاد حرف میزند، معمولا منظورش خرید برق از بورس انرژی برای فرار از خاموشی است؛ اما وقتی یک سازنده ساختمان همین عبارت را به کار میبرد، احتمالا منظورش کنتور موقت کارگاه است. این دو مفهوم فقط در نام شبیه هم هستند و قواعد، قیمت و مخاطب کاملا متفاوتی دارند.
برق آزاد در بورس انرژی
تابلو برق آزاد یکی از تابلوهای معاملاتی برق در بورس انرژی ایران است. پایه حقوقی آن مقررات عرضه برق مولدهای مقیاس کوچک است که به پیوست مصوبه وزیر نیرو در ۸ بهمن ۱۴۰۲ و بر اساس مواد ۴۴ و ۵۶ قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی ابلاغ شد. این تابلو از خرداد ۱۴۰۳ راهاندازی شد و به گفته مدیرعامل توانیر، نخستین معامله برق نیروگاههای تولید پراکنده (DG) در آن روز ۲۹ خرداد ۱۴۰۳ انجام شد.
منطق این تابلو ساده است: نیروگاههایی که ظرفیت آزاد دارند برقشان را عرضه میکنند و مصرفکنندگانی که شبکه نمیتواند نیازشان را کامل تامین کند، آن را میخرند. مدیرعامل توانیر تصریح کرده است که در سمت خریدار محدودیتی وجود ندارد و هر کسی که شبکه نتواند نیازش را تامین کند، میتواند برق مورد نیاز خود را از این تابلو بخرد.
انشعاب برق آزاد در شبکه توزیع
در آییننامه تکمیلی تعرفههای برق، «انشعاب برق مصارف آزاد» به انشعابی گفته میشود که ویژه متقاضیانی است که نمیخواهند هزینههای عمومی برقراری انشعاب را بپردازند. این انشعاب معمولا با پرداخت ودیعه و به صورت موقت واگذار میشود و کاربردهایی مثل برق کارگاه ساختمانی، تابلوهای تبلیغاتی، چراغانیها و موکبها دارد.
جدول زیر تفاوت این دو نوع برق آزاد را در یک نگاه نشان میدهد:
ویژگی | برق آزاد در بورس انرژی | انشعاب برق آزاد |
مرجع | بورس انرژی، زیر نظر وزارت نیرو و توانیر | شرکت توزیع نیروی برق هر منطقه |
مخاطب اصلی | صنایع و مشترکان بزرگ نیازمند برق پایدار | کارگاه ساختمانی، تابلو تبلیغاتی، چراغانی و مصارف موقت |
مزیت اصلی | معافیت از برنامههای مدیریت بار | عدم پرداخت هزینه عمومی انشعاب |
نحوه قیمتگذاری | عرضه و تقاضا، بهعلاوه نرخ ترانزیت و اقلام قانونی قبض | ضریب ۱.۳ نسبت به تعرفه مربوطه (زیر ۲۵۰ کیلووات) |
مدت استفاده | قراردادهای هفتگی و ماهانه | موقت و محدود به بازه مشخص |
بخش عمده این راهنما به برق آزاد بورس انرژی میپردازد، چون تصمیم خرید آن برای صنایع هزینهساز و حساس است؛ ضوابط انشعاب آزاد و تابلو کنتور موقت را هم در بخشی جداگانه آوردهایم.
برق آزاد چگونه در بورس انرژی معامله میشود؟
برای فهم اینکه برق آزاد از کجا میآید، باید دید یک نیروگاه خصوصی چه راههایی برای فروش برق خود دارد. هر نیروگاه حرارتی که با سرمایه بخش خصوصی ساخته میشود، معمولا یکی از سه مسیر زیر را انتخاب میکند و برق آزاد دقیقا محصول مسیر سوم است:
مسیر فروش | منبع درآمد نیروگاه | وضعیت برق فروخته شده |
گواهی ظرفیت و بازار عمدهفروشی | فروش گواهی ظرفیت و تحویل برق در بازار عمدهفروشی (تابلو اول بورس) با قیمت نسبتا پایین | برق عادی و مشمول مدیریت بار |
قرارداد تبدیل انرژی (ECA) | فروش برق به شرکتهای برق در قراردادهای معمولا ۵ ساله با نرخ نسبتا بالا | برق عادی؛ پس از پایان قرارداد، نیروگاه وارد بازار عمدهفروشی میشود |
تابلو برق آزاد | فروش مستقیم به خریدارانی که برق پایدار میخواهند، بدون درآمد از گواهی ظرفیت یا خرید تضمینی | برق پایدار و معاف از قطع و محدودیت |
نیروگاهی که مسیر سوم را انتخاب میکند، از درآمد تضمینشده چشم میپوشد و سوخت را هم با نرخ غیریارانهای و بر اساس از توسعه صنعت برق میخرد. در عوض میتواند برقش را در دورههای ناترازی و اوج بار، با قیمتی که بازار تعیین میکند، به مصرفکنندگان نیازمند برق قطعنشدنی بفروشد. به همین دلیل قیمت برق آزاد به طور طبیعی بالاتر از برق عادی است.

چه نیروگاههایی برق را در تابلو برق آزاد عرضه میکنند؟
تابلو برق آزاد بر پایه مصوبه «مقررات عرضه برق نیروگاههای مقیاس کوچک» به شماره ۱۰۰/۲۰/۵۵۶۰۵/۱۴۰۲ مورخ ۸ بهمن ۱۴۰۲ راهاندازی شد و به مرور، دامنه عرضهکنندگان آن گستردهتر شد. نیروگاههای مجاز به عرضه در این تابلو در چهار گروه قرار میگیرند:
- نیروگاههای جدیدالاحداثی که پس از ابلاغ مصوبه بهمن ۱۴۰۲ به بهرهبرداری رسیدهاند، قرارداد خرید برق با توانیر، شرکتهای برق منطقهای یا شرکت برق حرارتی ندارند و گواهی ظرفیت آنها هم فروخته نشده است.
- نیروگاههای مقیاس کوچکی که قرارداد خرید برق با شرکتهای برق منطقهای دارند و شرایط اعلامشده در سند مورخ ۲۶ دی ۱۴۰۳ وزارت نیرو را احراز میکنند.
- نیروگاههای مقیاس کوچک دارای قرارداد که مشمول اصلاحیه مقررات نرخ و ضوابط عرضه برق این نیروگاهها، مصوب ۲۸ اسفند ۱۴۰۳، هستند.
- نیروگاههای حرارتی متوسط و بزرگمقیاس جدیدالاحداث که طبق ضوابط عرضه برق نیروگاههای حرارتی جدیدالاحداث، مصوب ۲۸ اسفند ۱۴۰۳، مجاز به عرضه هستند.
افزون بر اینها، دستورالعمل عرضه برق نیروگاههای برقآبی جدیدالاحداث در این تابلو در مهر ۱۴۰۴ ابلاغ شد و مقررات تابلو به دارندگان برق صرفهجوییشده مورد تایید هم اجازه عرضه میدهد.
سازوکار معامله و کشف قیمت
طبق تعریف مقررات، در تابلو برق آزاد عرضه و مبادله برق به دو شکل انجام میشود: قرارداد دوجانبه با مصرفکننده در بستر بورس، یا معامله در بازار مشتقه. معاملات معمولا در قالب قراردادهای هفتگی و ماهانه انجام میشود و قیمت، مشابه سازوکار تابلو برق سبز، بر اساس عرضه و تقاضا و رقابت میان خریداران و فروشندگان کشف میشود. سقف حجمی که هر عرضهکننده میتواند در تابلو بگذارد را شرکت مدیریت شبکه برق ایران اعلام میکند.
پس از معامله، برق از مسیر شبکه سراسری در محل مصرف خریدار تحویل میشود و خریدار علاوه بر قیمت معامله، هزینه ترانزیت برق و سایر اقلام قانونی قبض را میپردازد که در بخش قیمت به آنها پرداختهایم.
حجم این بازار هم دیگر کوچک نیست. مدیرعامل توانیر اعلام کرد در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۹.۷ میلیارد کیلوواتساعت برق به ارزش حدود ۳۱ هزار میلیارد تومان در تابلو برق آزاد معامله شده است. در سال ۱۴۰۵ هم با اینکه حدود ۹۰ درصد حجم معاملات برق بورس در تابلو عادی انجام شده، بر اساس آمار منتشرشده در تیرماه حدود ۶۵ درصد ارزش معاملات به تابلو برق آزاد اختصاص داشته است؛ یعنی برق آزاد حجم کمتری دارد اما به دلیل قیمت بالاتر، سهم اصلی گردش مالی را در اختیار گرفته است.
ضوابط تابلو برق آزاد
ضوابط تابلو برق آزاد در مصوبه «مقررات حاکم بر تابلو برق آزاد در بورس انرژی» به شماره ۱۰۰/۱۰۴۴۸۸/۱۴۰۳ مورخ ۲۸ اسفند ۱۴۰۳ آمده است. این سند خریداران مجاز را همه مشترکان برق، شرکتهای توزیع نیروی برق و شرکتهای خردهفروشی برق تعریف میکند و مسوولیت نظارت بر اجرا و تفسیر بندهای آن را بر عهده معاونت برنامهریزی و اقتصادی وزارت نیرو گذاشته است. ضوابط اصلی را میتوان در دو دسته تعهدات عرضهکننده و حقوق و تکالیف خریدار خلاصه کرد.
ضوابط سمت عرضهکننده برق
مهمترین تعهداتی که یک نیروگاه برای فروش در تابلو برق آزاد میپذیرد، این موارد است:
- عرضهکنندگان فقط مجازند برق تولیدی یا صرفهجویی شدهای را که معاونت برق و انرژی وزارت نیرو تایید کرده، آن هم در سقف اعلامشده توسط مدیریت شبکه، عرضه کنند.
- هر عرضهکننده باید پیش از عرضه، تضامین لازم برای ایفای تعهدات خود را بسپارد؛ طبق رویه اجرایی فروش برق نیروگاههای مقیاس کوچک، این تضامین دستکم معادل یک ماه هزینه جبران عدم ایفای تعهدات تولید است.
- اگر نیروگاه به دلایلی که به خودش مربوط است برق فروختهشده را تولید نکند، باید خسارتی معادل ۱.۴ برابر متوسط نرخ تابلو برق آزاد در همان دوره به حساب طرف قرارداد (مدیریت شبکه یا شرکت برق منطقهای) واریز کند.
- نیروگاههای حرارتی عرضهکننده مکلفاند هزینه سوخت را به نرخ غیریارانهای و بر اساس برنامه اجرایی ماده ۱۰ قانون مانعزدایی از توسعه صنعت برق بپردازند.
- مقررات نرخ و عرضه نیروگاههای مقیاس کوچک برای واحدهایی تنظیم شده که بازده الکتریکی آنها دستکم ۴۲ درصد یا مجموع بازده الکتریکی و حرارتیشان دستکم ۷۰ درصد باشد.
همین جریمه و تضامین است که تابلو برق آزاد را برای خریدار قابل اتکا میکند؛ نیروگاهی که برق را بفروشد و تحویل ندهد، هزینه سنگینی میپردازد.
ضوابط سمت خریدار برق
برای خریدار برق آزاد، ضوابط تابلو این حقوق و تکالیف را ایجاد میکند:
- برق خریداریشده از تابلو برق آزاد مشمول قطع و محدودیت در دوره ناترازی ایام گرم سال و دوره محدودیت سوخت نمیشود و در برنامههای مدیریت بار قرار نمیگیرد.
- توانیر و مدیریت شبکه موظفاند در برنامهریزی مدیریت بار، برق مبادلهشده در این تابلو را در اولویت تامین قرار دهند.
- اگر برق خریداریشده تحویل نشود، شرکت برق باید به ازای برق تامیننشده، خسارتی معادل ۱.۴ برابر متوسط نرخ تابلو برق آزاد در همان دوره به خریدار بپردازد یا آن را از صورتحسابهای بعدی او کسر کند.
- خریدار علاوه بر هزینه ترانزیت، آبونمان، تجاوز از قدرت و بهای انرژی راکتیو (حسب مورد)، عوارض برق، مالیات بر ارزش افزوده و سایر تکالیف قانونی را هم میپردازد.
- خریدار برای بهرهمندی از برق قطعنشدنی باید فیدر قابل رویت و قابل کنترل داشته باشد تا شرکت برق بتواند مصرف او را از سایر مشترکان تفکیک کند.
- چون تحویل برق آزاد باید از قبل برنامهریزی شود، خرید آن حتما باید پیش از شروع دوره مصرف انجام شود.
به زبان ساده، خریدار برق آزاد در ازای پرداخت قیمتی بالاتر از تعرفه، «حق تحویل بدون قطعی» را میخرد و اگر این حق رعایت نشود، خسارت آن را هم دریافت میکند؛ همان چیزی که در روزهای اوج بار تابستان برای یک خط تولید از هر چیز ارزشمندتر است.
قیمت برق آزاد در سال ۱۴۰۵
قیمت برق آزاد نرخ ثابتی ندارد و در هر جلسه معاملاتی بر اساس عرضه و تقاضا کشف میشود. برای داشتن تصویری واقعی، جدول زیر میانگین قیمت سه تابلو اصلی برق بورس انرژی را در معاملات سال ۱۴۰۵ نشان میدهد که مدیرعامل بورس انرژی در تیرماه اعلام کرد:
تابلو معاملاتی | میانگین قیمت ۱۴۰۵ (تومان به ازای هر کیلوواتساعت) |
تابلو برق عادی | حدود ۳۲۸ |
تابلو برق آزاد | حدود ۵۶۰۰ |
تابلو برق سبز | حدود ۷۹۰۰ |
مدیرعامل بورس انرژی تاکید کرده است که این ارقام میانگین هستند و در برخی جلسات، قیمت برق آزاد پایینتر یا بالاتر از آن کشف شده است. برای مقایسه، طبق ابلاغیه توانیر، بهای برق مشترکان صنعتی از اردیبهشت ۱۴۰۵ بر مبنای متوسط نرخ قراردادهای تبدیل انرژی معادل ۱۴۴۲۰ ریال (حدود ۱۴۴۲ تومان) به ازای هر کیلوواتساعت محاسبه میشود. جزییات نرخهای تعرفهای را در راهنمای انواع تعرفه برق بخوانید.
قیمت برق آزاد فصلی هم هست. در نخستین معاملات تابستان ۱۴۰۳، یک نیروگاه برق خود را برای تحویل تیرماه با نرخ ۳۹۹۰۰ ریال، برای مردادماه با ۴۶۰۰۰ ریال و برای شهریورماه با ۵۲۰۰۰ ریال به ازای هر کیلوواتساعت عرضه کرد؛ یعنی هرچه به اوج گرما نزدیکتر شویم، قیمت برق آزاد بالاتر میرود.
هزینه نهایی خرید برق آزاد از چه اجزایی تشکیل میشود؟
مبلغی که در نهایت برای هر کیلوواتساعت برق آزاد میپردازید، فقط قیمت کشفشده در تابلو نیست و طبق ضوابط تابلو این اجزا را هم شامل میشود:
- قیمت کشفشده در جلسه معاملاتی تابلو برق آزاد
- هزینه ترانزیت برای انتقال برق از نیروگاه تا محل مصرف
- آبونمان، تجاوز از قدرت و بهای انرژی راکتیو در صورت شمول
- عوارض برق و مالیات بر ارزش افزوده
یک محاسبه تقریبی نشان میدهد این اجزا چقدر اثر دارند: اگر برق آزاد با میانگین ۵۶۰۰ تومان خریداری شود و هزینه هر کیلوواتساعت پیش از ترانزیت، عوارض و مالیات به حدود 57467 تومان میرسد. برق آزاد مشمول مابهالتفاوت اجرای مقررات میشود.
قیمت انشعاب برق آزاد
در ابلاغیه تعرفههای برق ۱۴۰۵، بهای برق مصرفی متقاضیان انشعاب آزاد با قدرت کمتر از ۲۵۰ کیلووات که بدون پرداخت هزینه انشعاب از برق استفاده میکنند، با ضریب ۱.۳ نسبت به تعرفه مربوطه محاسبه میشود. متقاضیان با قدرت ۲۵۰ کیلووات و بالاتر موظف به پرداخت هزینههای برقراری انشعاب هستند. یک هشدار مهم هم وجود دارد: بر اساس ابلاغیه وزارت نیرو، بهای برق مشترکانی که از شبکه استفاده غیرمجاز کنند، از زمان تشخیص تخلف به مدت یک سال با تعرفه آزاد بورس انرژی محاسبه میشود. این یعنی برق آزاد برای متخلفان بهجای یک گزینه، به یک جریمه تبدیل شده است.
چرا صنایع برق آزاد خریداری میکنند؟
برق آزاد چند برابر گرانتر از برق تعرفهای است، اما برای بسیاری از صنایع خرید آن تصمیمی اقتصادی است نه تجملی. دلیلش ساده است: هزینه یک ساعت توقف خط تولید، ضایعات مواد اولیه و راهاندازی دوباره کورهها و تجهیزات اغلب از اختلاف قیمت برق بیشتر است. مهمترین انگیزههای صنایع برای خرید برق آزاد اینهاست:
- تداوم تولید در اوج بار؛ برق آزاد حتی در دوره ناترازی تابستان و دوره محدودیت سوخت شبکه قطع نمیشود.
- تضمین مالی تحویل؛ اگر برق خریداریشده تحویل نشود، خریدار خسارتی معادل ۱.۴ برابر متوسط نرخ تابلو دریافت میکند.
- تکلیف قانونی مصرف مازاد بر سقف؛ معاون برق و انرژی وزارت نیرو اعلام کرد صنایع موظفاند برای دوره شهریورماه ۱۴۰۵ برق مازاد بر سقف خود را از تابلو برق آزاد یا تابلو برق سبز تامین کنند.
- پرهیز از اولویت خاموشی؛ مشترکان با قدرت بیش از یک مگاوات که طبق مصوبه ۱۴۰۲ توانیر برق خود را از بورس یا قرارداد دوجانبه تامین نکنند، در اولویت خاموشی قرار میگیرند.
- امکان خرید در حجم بالا؛ ظرفیت عرضه این بازار اجازه میدهد صنایع بزرگی مانند فولاد، پتروشیمی و سیمان هم بخشی از نیاز خود را از آن تامین کنند.
- قابلیت برنامهریزی؛ قراردادهای هفتگی و ماهانه به مدیر تولید اجازه میدهد برای ماههای پرخطر از قبل تکلیف برق را روشن کند.
ظرفیت عرضه هم برای این تقاضا فراهم شده است. مدیرعامل توانیر در آغاز تابستان ۱۴۰۵ گفت حدود ۴ هزار مگاوات ظرفیت عرضه برق در تابلوهای آزاد، سبز و بهینهسازی بازار برق وجود دارد و صنایعی که برق بدون محدودیت میخواهند، میتوانند نیاز خود را از این بازارها تامین کنند.
تفاوت برق آزاد و برق سبز
برق آزاد و برق سبز هر دو در بورس انرژی معامله میشوند و هر دو خریدار را از خاموشی معاف میکنند؛ به همین دلیل بسیاری آنها را یکی میدانند. اما منشا تولید، قیمت و کارکرد قانونی آنها تفاوت مهمی دارد:
معیار | برق آزاد | برق سبز |
منشا تولید | نیروگاههایحرارتیومقیاسکوچکجدیدوبرقآبیجدید | نیروگاههای تجدیدپذیر مانند خورشیدی و بادی |
تابلو معاملاتی | تابلو برق آزاد | تابلو برق سبز |
میانگین قیمت ۱۴۰۵ | حدود ۵۶۰۰ تومان | حدود ۷۹۰۰ تومان |
معافیت از مدیریت بار | دارد | دارد |
کمک به سهم تکلیفی انرژی تجدیدپذیر | ندارد | دارد |
مهمترین تفاوت در ردیف آخر است. صنایع بزرگ طبق ماده ۱۶ قانون مانعزدایی از توسعه صنعت برق باید بخشی از برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تامین کنند و فقط برق سبز میتواند این تکلیف را پوشش دهد. در مقابل، برق آزاد در سال ۱۴۰۵ به طور میانگین ارزانتر بوده است. بنابراین برای کارخانهای که هم به پایداری برق و هم به سهم تکلیفی تجدیدپذیر فکر میکند، ترکیب این دو معمولا از خرید فقط یکی از آنها بهصرفهتر است.
راهنمای خرید برق آزاد، گامبهگام
مسیر خرید برق برای کارخانه به صورت ازاد برای یک واحد صنعتی معمولا این مراحل را طی میکند:
- نیاز خود را برآورد کنید؛ یعنی مشخص کنید چه مقدار انرژی، در چه ماههایی و در چه ساعاتی بیش از سقف مجاز یا در معرض خاموشی مصرف میکنید.
- وضعیت فیدر برق خود را بررسی کنید؛ برای دریافت برق قطعنشدنی، فیدر باید قابل رویت و قابل کنترل باشد.
- مسیر تامین را انتخاب کنید؛ خرید مستقیم از تابلو برق آزاد بورس انرژی یا تامین از طریق یک پلتفرم تامین برق دارای پروانه خردهفروشی.
- برای خرید مستقیم، از طریق یکی از کارگزاران عضو بورس انرژی کد معاملاتی دریافت کنید.
- پیش از شروع دوره مصرف، سفارش خرید خود را برای قراردادهای هفتگی یا ماهانه در تابلو برق آزاد ثبت کنید و وجه یا تضمین لازم را تامین کنید.
- پس از انجام معامله، برق در محل مصرف تحویل میشود و متوسط نرخ ECA، ترانزیت و سایر اقلام قانونی در صورتحساب شما اعمال میشود.
- مصرف واقعی را با حجم خریداریشده تطبیق دهید تا برای دورههای بعد، مقدار خرید را دقیقتر تنظیم کنید.
اگر هنوز بین خرید مستقیم از بورس و قرارداد دوجانبه مردد هستید، مقاله مقایسه خرید برق از بورس انرژی و قرارداد دوجانبه مزایا و محدودیتهای هر دو مسیر را با جزییات بررسی کرده است.
خرید برق آزاد از بورس یا از طریق پلتفرم تامین برق؟
هر دو مسیر به تامین برق پایدار منتهی میشوند، اما از نظر اجرایی تفاوتهای مهمی دارند:
معیار | خرید مستقیم از تابلو برق آزاد | تامین از طریق برقتو |
نیاز به کد معاملاتی بورس | دارد | ندارد |
پایش بازار و ثبت سفارش | بر عهده خود خریدار | بر عهده کارشناسان برقتو |
تنظیم مقدار خرید | وابسته به حجم عرضه در تابلو | متناسب با نیاز مشترک |
پیگیری اداری، تسویه و خسارت عدم تحویل | بر عهده خود خریدار | بر عهده پلتفرم تامین برق |
برای واحدی که تیم تخصصی بازار برق ندارد، سپردن فرایند به یک پلتفرم تامین برق معمولا کمدردسرتر است؛ اما مجموعههایی که حجم خرید بالایی دارند و میتوانند بازار را روزانه پایش کنند، ممکن است با خرید مستقیم برق آزاد قیمت بهتری به دست آورند.
ضوابط انشعاب برق آزاد و تابلو کنتور موقت
اگر منظور شما از ضوابط تابلو برق آزاد، ضوابط کنتور موقت ساختمان در حال ساخت است، این بخش برای شماست. موارد زیر از ضوابط برقرسانی به مشترکین که بر پایه آییننامه تکمیلی تعرفههای برق تدوین و در برقنیوز منتشر شده، استخراج شدهاند؛ جزییات اجرایی ممکن است در شرکتهای توزیع مختلف متفاوت باشد.
ضوابط واگذاری برق آزاد (کنتور موقت)
پیش از شروع ساخت، این ضوابط را در نظر داشته باشید:
- اگر ملک قبلا انشعاب برق داشته، مالک موظف است پیش از تخریب ساختمان به شرکت برق اطلاع دهد تا کنتورهای موجود جمعآوری و کنتور موقت نصب شود و مسوولیت هر حادثهای در این زمینه با مالک است.
- استفاده از برق آزاد برای جوشکاری ممنوع است و در صورت نیاز باید از موتور جوش استفاده شود.
- ساختمانهایی که کنار شبکه سهسیمه یا شبکه با سطح مقطع ضعیف قرار دارند، ممکن است برای دریافت برق موقت به تقویت شبکه نیاز داشته باشند و بهتر است زودتر به شرکت برق مراجعه کنند.
- اگر مصرف نهایی ساختمان در محدوده ۱۵۰ کیلووات و بیشتر باشد، شرکت برق باید پیش از هر اقدامی تکلیف واگذاری زمین پست را مشخص کند.
ضوابط فنی تابلو کنتور
برای نصب تابلو کنتور، طبق همین ضوابط باید به این نکات فنی توجه کرد:
- تابلو کنتور باید در نزدیکترین فاصله ممکن به در ورودی اصلی ساختمان و در محلی نصب شود که بهراحتی قابل دسترسی و قرایت باشد.
- مقابل تابلو باید دستکم ۱.۵ متر فضای آزاد وجود داشته باشد و نصب تابلو زیر رامپ پله ممنوع است.
- فاصله تابلو کنتور از تاسیسات آب و گاز باید به ترتیب دستکم ۶۰ و ۱۳۰ سانتیمتر باشد.
- ارت کردن بدنه تابلو کنتور الزامی است و مقاومت اتصال زمین نباید از ۲ اهم بیشتر باشد.
نصب و نظارت بر تابلو کنتور موقت معمولا با پیمانکاران و ناظران شرکت توزیع انجام میشود؛ بنابراین پیش از خرید تجهیزات، استاندارد مورد تایید شرکت برق منطقه خود را استعلام کنید.
برقتو چگونه تامین برق بدون خاموشی را ممکن میکند؟
برقتو یکی از خدمات اصلی خود را ارائه برق بدون خاموشی صنایع با ترکیب برق آزاد، برق سبز و گواهی اوج تعریف کرده است. طبق ضوابط تابلو برق آزاد، شرکتهای دارای پروانه خردهفروشی برق هم جزو خریداران مجاز این تابلو هستند؛ بنابراین به جای اینکه مدیر یک کارخانه خودش کد معاملاتی بگیرد، بازار را روزانه پایش کند و درگیر تسویه، ترانزیت و پیگیری خسارت شود، کارشناسان برقتو نیاز واقعی مجموعه را برآورد میکنند و ترکیب مناسبی از این ابزارها را پیشنهاد میدهند.
مشترکان برای استفاده از خدمات تامین برق مصرفی صنایع برقتو نیازی به عضویت در بورس انرژی ندارند؛ برق مورد نیاز از طریق قرارداد دوجانبه و مطابق ضوابط رسمی تامین میشود. برای مجموعههایی که بخشی از نیازشان را با کاهش مصرف در ساعات اوج هم میتوانند پوشش دهند، خدمات صرفهجویی و بهینهسازی مصرف برق و گواهی اوج مکمل خرید برق آزاد است و هزینه کل تامین برق پایدار را پایین میآورد.
سوالات متداول درباره برق آزاد
اگر برق خریداری شده از تابلو برق آزاد تحویل نشود، چه میشود؟
طبق ضوابط تابلو برق آزاد، شرکت برق باید به ازای برق تامیننشده خسارتی معادل ۱.۴ برابر متوسط نرخ تابلو در همان دوره به خریدار بپردازد یا آن را از صورتحسابهای بعدی کسر کند. تضامینی که نیروگاهها پیش از عرضه میسپارند، پشتوانه همین سازوکار است.
آیا میتوان برق آزاد را بعد از مصرف خرید؟
خیر. برق آزاد به این دلیل قطع نمیشود که از قبل برای تحویل آن برنامهریزی شده است؛ بنابراین خرید باید پیش از شروع دوره مصرف انجام شود. مصرفی که بدون خرید قبلی انجام شود، تابع قواعد عادی تعرفه و مدیریت بار است.
آیا خرید برق آزاد مشمول مابهالتفاوت اجرای مقررات میشود؟
خیر. برقی که از تابلو برق آزاد خریداری میشود مشمول مابهالتفاوت اجرای مقررات نیست، اما خریدار به ازای هر کیلوواتساعت، مبلغی معادل متوسط نرخ قراردادهای تبدیل انرژی را در قبض خود میپردازد.
انشعاب برق آزاد چه تفاوتی با انشعاب دائم دارد؟
در انشعاب دائم، متقاضی هزینههای عمومی برقراری انشعاب را میپردازد و برق مصرفی با تعرفه عادی محاسبه میشود. در انشعاب آزاد این هزینه پرداخت نمیشود، اما در عوض تعرفه برق مصرفی بالاتر است و انشعاب معمولا موقت و برای بازهای مشخص واگذار میشود.



