رویکرد به انرژی‌های تجدیدپذیر در سال‌های اخیر با حساسیت بیشتری در دنیا پیگیری می‌شود؛ چراکه منابع و ذخایر فسیلی روبه‌کاهش بوده و ممکن است پاسخگوی افزایش مصرف انرژی در سال‌های آینده نباشد. در ایران نیز باتوجه‌به روند صعودی مصرف انرژی، ضرورت استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر روزبه‌روز بیشتر حس می‌شود و دولت‌ها سیاست‌های تشویقی برای استفاده‌کنندگان از برق سبز در نظر گرفته‌اند.
به گزارش برقتو، پلتفرم تخصصی خرده فروشی برق، انرژی الکتریکی تولیدشده از منابع تجدیدپذیر مانند خورشید و باد، برق سبز نام دارد. فرایند تولید برق سبز باعث آلودگی محیط‌زیست نمی‌شود و استفاده از آن در صنایع مختلف به لحاظ اقتصادی نیز مقرون‌به‌صرفه است. مشترکین با مصرف بالای یک مگاوات برق می‌توانند برای خرید برق سبز و استفاده از آن در صنایع اقدام کنند. این گزارش به بررسی نکاتی درباره برق سبز و نحوه خرید آن پرداخته است.
برق سبز چیست؟
برق سبز از منابع طبیعی تجدیدپذیر تولید می‌شود و آلودگی‌های زیست‌محیطی تولید نمی‌کند. باد، خورشید، گرمای درونی زمین و آب‌های روان به‌عنوان اصلی‌ترین و مهم‌ترین منابع در تولید برق سبز کاربرد دارند که استفاده از این منابع برای تولید برق سبز، به‌عنوان رایج‌ترین شکل انرژی پاک شناخته می‌شود. در روش تولید برق سبز از انرژی خورشیدی، این انرژی تجدیدپذیر از طریق سلول‌های خورشیدی جذب می‌شود و سپس برق تولید می‌شود. تولید برق سبز با استفاده از انرژی خورشیدی به میزان زیادی پرکاربرد است و در حال حاضر برای تامین برق محله‌ها نیز از آن استفاده می‌شود.
باد، یکی دیگر از منابع تجدیدپذیر مهم در تولید برق سبز است. انرژی باد با استفاده از توربین‌های بادی به الکتریسیته تبدیل می‌شود. باوجوداینکه انرژی بادی به‌صورت گسترده در دسترس است، ولی به‌صورت پراکنده وجود دارد. از سوی دیگر این انرژی به‌شدت نوسانی است و به‌صورت پایدار وجود ندارد؛ بااین‌حال انرژی بادی یکی از بهترین منابع برای تولید برق سبز شناخته می‌شود، زیرا کمترین تاثیر را بر محیط‌زیست می‌گذارد. در واقع نیروگاه‌های بادی هیچ نوع آلاینده‌ای در هوا و محیط اطراف ایجاد نمی‌کنند.
مزایای برق سبز
یکی از اصلی‌ترین مزیت‌های برق سبز، قابلیت استفاده از آن در مقیاس کوچک و محیط‌های محلی است. باید در نظر داشت که مسایل مربوط به برق سبز، صرفاً به جنبه‌های زیست‌محیطی محدود نمی‌شود. در حال حاضر استفاده از برق سبز در بسیاری از کشورها به دلیل به‌صرفه‌بودن از نظر اقتصادی حایز اهمیت است. برق سبز به دلیل اینکه از منابع تجدیدپذیر تولید می‌شود، دولت‌ها و جوامع را از انرژی‌های سوخت فسیلی بی‌نیاز می‌کند. همچنین با خرید برق سبز از سوی صنایع، امکان تنوع‌بخشی به منابع تامین برق فراهم می‌شود و بدین ترتیب ریسک وابستگی به یک منبع خاص کاهش و پایداری تامین برق افزایش پیدا می‌کند.
صنایع مشمول برق سبز
صنایع مشمول برق سبز، واحدهای صنعتی پرمصرفی هستند که طبق ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان باید بخشی از برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تامین کنند. مهم‌ترین شرایط مشمولیت به شرح زیر است:
- واحدهای صنعتی با قدرت (دیماند) بیش از یک مگاوات مشمول این تکلیف هستند.
- صنایع و تاسیسات گردشگری جزو واحدهای مشمول نیستند.
- فهرست صنایع مشمول را ساتبا هر ماه به شرکت توانیر اعلام می‌کند.
سهم برق سبز صنایع مشمول هر سال یک واحد درصد افزایش می‌یابد:
سال | سهم برق تجدیدپذیر از مصرف سالانه |
۱۴۰۲ | ۱ درصد |
۱۴۰۳ | ۲ درصد |
۱۴۰۴ | ۳ درصد |
۱۴۰۵ | ۴ درصد |
۱۴۰۶ | ۵ درصد |
بر اساس دستور وزیر نیرو در مورد نحوه محاسبه بهای برق واحدهای صنعتی طبق ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش بنیان، صنایع با دیماند برق بالاتر از یک مگاوات باید در طول پنج سال، پنج درصد از انرژی مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر انرژی تامین کنند. این دستور برای اجرای ماده ۱۶ قانون جهش تولید، از سال ۱۴۰۲ برای واحدهای صنعتی مشمول ابلاغ شد و در بازه سال‌های ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۶، درصد مشمول سالانه یک واحد اضافه می‌شود؛ به این ترتیب سهم برق تجدیدپذیر صنایع مشمول در سال ۱۴۰۵ به ۴ درصد رسیده است.
طبق ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، صنایع با قدرت مصرف بیشتر از یک مگاوات موظفند معادل یک درصد از برق مورد نیاز سالانه خود را از طریق احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر تامین کنند و این میزان در پایان سال پنجم حداقل به پنج درصد برسد. البته صنایع و تاسیسات گردشگری جزو واحدهای صنعتی مشمول نیستند.
در صورت تامین انرژی صنایع مذکور با احداث نیروگاه تجدیدپذیر یا خرید انرژی برق سبز عرضه‌شده در بورس انرژی یا انعقاد قرارداد دوجانبه با تولیدکنندگان غیردولتی برق تجدیدپذیر، فقط هزینه باقی‌مانده انرژی مصرفی محاسبه می‌شود. این هزینه باقی‌مانده انرژی مصرفی بر اساس مصرف میان‌باری، اوج بار و کم‌باری سهم‌بندی و در نهایت صورت‌حساب برق با توجه به رویه صدور صورت‌حساب با احتساب بهای انرژی و سایر موارد قانونی محاسبه می‌شود.
اگر صنایع مشمول برق سبز تامین نکنند
در بعضی از شرایط ممکن است صنایع مشمول، نیروگاه تجدیدپذیر احداث نکنند یا انرژی برق سبز تجدیدپذیر عرضه‌شده در تابلوی دوم بورس را خریداری نکنند. همچنین ممکن است صنایع از انعقاد قرارداد دوجانبه با تولیدکنندگان غیردولتی برق تجدیدپذیر اجتناب کنند. در این شرایط تعرفه‌های انرژی مصرفی مشمول تامین نشده از این روش‌ها، با متوسط نرخ خرید برق از نیروگاه‌های تجدیدپذیر در هر یک از بازه‌های میان‌باری، اوج باری و کم‌باری محاسبه خواهد شد. این نرخ در سال ۱۴۰۵ برای مهر ۱۱۸٬۹۱۷ ریال و برای آبان ۱۲۵٬۴۲۶ ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت اعلام شده است. این رقم چند برابر بهای انرژی تعرفه‌ای صنایع در سال ۱۴۰۵ (۳٬۶۰۵ تا ۲۸٬۸۴۰ ریال) است؛ به همین دلیل تامین نکردن سهم برق سبز برای صنایع بسیار پرهزینه تمام می‌شود.
سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی ایران موظف است تا آخر هر ماه، متوسط نرخ خرید برق از نیروگاه‌های تجدیدپذیر را بر مبنای صورت‌حساب‌های تایید شده سرمایه‌گذاران محاسبه و در نهایت، نرخ نهایی خرید برق از نیروگاه‌های تجدیدپذیر را به شرکت مادرتخصصی توانیر اعلام کند. برای نمونه، نرخ آبان ۱۴۰۵ بر اساس میانگین صورت‌حساب‌های خرید تضمینی برق تجدیدپذیر در تیر و مرداد همین سال محاسبه شده است.
در شرایطی که میزان تولید انرژی تجدیدپذیر بیشتر از برق مصرفی مشمول باشد، مشترکین می‌توانند درخواست کنند که از انرژی تجدیدپذیر مازاد بر برق مصرفی مشمول، در دوره‌های بعد استفاده کنند. امکان استفاده از انرژی تجدیدپذیر تولیدی مازاد بر برق مصرفی حداکثر تا یک سال بعد وجود دارد. همچنین افراد می‌توانند از منافع این شرایط بر اساس مقررات ابلاغی سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر استفاده کنند. این سازمان موظف شده که تا آخر هر ماه، فهرست صنایع مشمول و صنایعی که انرژی مشمول موضوع ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان را از روش‌های مجاز تامین کرده‌اند، به شرکت مادرتخصصی توانیر اعلام کند.
درصورتی که نیروگاه تجدیدپذیر در محل مصرف و اتصال به شبکه داخلی صنعت وجود داشته باشد، استقرار لوازم اندازه‌گیری مجزا و قابل رویت و همچنین اندازه‌گرفتن میزان انرژی تولیدی و مصرفی برای مالک شبکه ضروری است.
نحوه خرید برق سبز
یکی از راه‌های خرید برق سبز، از طریق تابلو سبز بورس انرژی است. با این روش، خریداران می‌توانند از برق تولیدی از منابع تجدیدپذیر در بازار انرژی بهره‌مند شوند. خرید برق سبز از بازار انرژی، به ترویج تولید انرژی پاک و کاهش اثرات محیطی مرتبط با تولید برق منجر می‌شود. یکی دیگر از روش‌های خرید و تامین برق سبز، قرارداد دوجانبه با نیروگاه‌های تجدیدپذیر غیردولتی است. بر اساس این قراردادها، توافقی مبنی بر تامین برق پاک از این نیروگا‌ه‌ها ایجاد می‌شود.
امکان احداث نیروگاه تجدیدپذیر اختصاصی (خورشیدی یا بادی) برای تامین برق سبز نیز وجود دارد؛ بااین‌حال، این روش نسبتاً گران است و در بسیاری از موارد به لحاظ اقتصادی مقرون‌به‌صرفه نیست. همچنین امکان احداث نیروگاه تجدیدپذیر در هر شرایطی نیز وجود ندارد. یکی از بهترین روش‌ها برای خرید برق سبز، خرید از سامانه‌های مختلف است. خرید از سامانه‌های آنلاین فروش برق سبز نیاز به تخصص چندانی ندارد و بسیار آسان است. همچنین افراد می‌توانند به‌صورت آنلاین برای خرید برق دوره بعدی خود اقدام کنند.
خرید برق سبز از «برقتو»
برقتو به صاحبان صنایع مشمول ماده ۱۶ و سازمان‌هایی که می‌خواهند سهم برق تجدیدپذیر خود را از راه قرارداد دوجانبه تامین کنند، کمک می‌کند تا متناسب با میزان مصرف و شیوه پرداخت دلخواه، برق سبز مورد نیاز خود را تهیه کنند. با خرید برق سبز از برقتو، صنعت شما سهم قانونی برق تجدیدپذیر خود را تامین می‌کند و به‌جای پرداخت تعرفه تجدیدپذیر ماهانه برای این سهم، فقط هزینه باقی‌مانده انرژی مصرفی در قبض محاسبه می‌شود. در سامانه برقتو، امکان پرداخت اعتباری و تسویه‌حساب مدت‌دار وجود دارد و سقف اعتبار تا یک سال پس از تاریخ فعال‌سازی معتبر است. همچنین الگوریتم‌های هوشمند برقتو اطلاعات کافی درباره میزان مصرف و مدل‌های محاسبه تعرفه برق منطقه‌ای در اختیار شما قرار می‌دهند تا بهترین گزینه را برای تامین برق سبز انتخاب کنید.
برای «تامین برق مصرفی» کارخانه از نیروگاه‌های طرف قرارداد، می‌توانید با کارشناسان برقتو مشورت کنید.
سوالات متداول
چه صنایعی مشمول خرید برق سبز هستند؟
بخشی از صنایع پرمصرف بر اساس ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان موظف‌اند درصد مشخصی از برق مصرفی سالانه خود را از منابع تجدیدپذیر تامین کنند. میزان تکلیف هر سال و نحوه محاسبه آن باید بر اساس آخرین مقررات و ابلاغیه‌های وزارت نیرو و ساتبا بررسی شود.
آیا خرید برق سبز برای صنایع اجباری است؟
برای گروه‌هایی از صنایع که مشمول تکالیف قانونی تامین انرژی تجدیدپذیر هستند، تامین سهم تعیین‌شده برق از منابع تجدیدپذیر الزامی است. این تکلیف می‌تواند از طریق روش‌های قانونی مانند احداث نیروگاه تجدیدپذیر یا خرید برق و انرژی تجدیدپذیر طبق مقررات انجام شود.
تفاوت برق سبز با برق معمولی چیست؟
تفاوت اصلی به منبع تولید برق برمی‌گردد. برق سبز از منابع تجدیدپذیر تولید می‌شود، در حالی که سبد معمول تولید برق شبکه می‌تواند شامل نیروگاه‌های حرارتی، تجدیدپذیر و سایر منابع باشد. از نظر فیزیکی، برق خریداری‌شده همچنان از طریق شبکه سراسری به محل مصرف منتقل می‌شود.
آیا خرید برق سبز باعث جلوگیری از خاموشی می‌شود؟
خرید برق سبز به‌تنهایی به معنای تضمین عدم قطع برق نیست؛ زیرا تحویل انرژی همچنان به شرایط شبکه و مقررات مدیریت بار وابسته است. اگر هدف اصلی یک مجموعه کاهش ریسک خاموشی است، باید روش تامین برق و الزامات مربوط به معافیت یا مدیریت محدودیت مصرف به‌صورت جداگانه بررسی شوند.
